Phủ Dầy — Lịch Sử, Lễ Hội Và Những Điều Cần Biết

Toàn cảnh Phủ Dầy, Nam Định.

Phủ Chính Tiên Hương — trung tâm quần thể di tích Phủ Dầy.

Không gian thờ tự trong Phủ Dầy.

Điện thờ Thánh Mẫu Liễu Hạnh trong khuôn viên Phủ Dầy.

Nguồn Gốc Và Lịch Sử

Phủ Dầy (còn gọi là Phủ Giầy) là tên gọi quần thể di tích rộng lớn thuộc xã Kim Thái, huyện Vụ Bản, tỉnh Nam Định — được xem là "cái nôi", trung tâm thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt. Đây chính là quê hương và cũng là nơi hóa của Thánh Mẫu Liễu Hạnh — vị thánh đứng đầu Tam Tòa Thánh Mẫu, một trong "Tứ bất tử" của tín ngưỡng dân gian Việt Nam.

Theo thần tích, Liễu Hạnh giáng sinh lần đầu tại đây vào năm 1557 (đời vua Lê Anh Tông) trong gia đình họ Lê ở thôn Vân Cát. Sau khi hóa, bà được nhân dân lập đền thờ phụng, quần thể sau đó được mở rộng qua nhiều thế kỷ thành hơn 20 di tích lớn nhỏ, tiêu biểu nhất là Phủ Tiên Hương, Phủ Vân Cát và Lăng Mẫu Liễu Hạnh.

Lễ Hội Hằng Năm

Lễ hội Phủ Dầy diễn ra từ mùng 1 đến 10 tháng 3 âm lịch hằng năm, trong đó chính hội tập trung vào các ngày mùng 3 đến mùng 8 — trùng với ngày giỗ Thánh Mẫu Liễu Hạnh (mùng 3/3). Đây là một trong những lễ hội lớn nhất miền Bắc, thu hút hàng vạn lượt khách hành hương mỗi năm với các nghi thức: rước Mẫu thỉnh kinh, kéo chữ (xếp chữ Hán bằng đội hình người), hát chầu văn, hầu đồng và các trò chơi dân gian truyền thống.

Hoạt Động Trong Năm

Ngoài dịp lễ hội chính, Phủ Dầy quanh năm đón khách thập phương đến dâng hương, đặc biệt đông vào các ngày Sóc – Vọng và dịp đầu xuân. Đây cũng là nơi thường xuyên diễn ra các buổi hầu đồng, hát văn của các thanh đồng, đạo quán khắp cả nước hành hương về nguồn cội. Từ năm 2016, sau khi UNESCO ghi danh, nhiều hoạt động bảo tồn, truyền dạy nghệ thuật chầu văn — hát văn cũng được tổ chức thường niên tại đây.

Quy Định, Xếp Hạng Của Nhà Nước

Quần thể di tích Phủ Dầy được Bộ Văn hóa (nay là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) xếp hạng là Di tích Lịch sử - Văn hóa cấp quốc gia từ năm 1975. Đây cũng là trung tâm tiêu biểu của Di sản văn hóa phi vật thể "Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt" được UNESCO ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại ngày 1/12/2016.

Tài liệu tham khảo và văn bản liên quan:

• Bách khoa toàn thư mở Wikipedia – Phủ Dầy
• UNESCO – Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt

Bài viết nằm trong loạt bài giới thiệu các đền, phủ thờ Mẫu tiêu biểu trên khắp Việt Nam của blog.