10 năm thờ Mẫu được UNESCO ghi danh: Ai sẽ 'gạn đục, khơi trong'?

Ảnh minh họa bài viết (Ảnh: VietNamNet).

Theo VietNamNet (bài của Tình Lê, 19/10/2026), năm 2026 đánh dấu 10 năm Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt được UNESCO ghi danh. Di sản được nhận diện và bảo tồn tốt hơn, nhưng thực hành cũng xuất hiện biểu hiện phô trương, thương mại hóa và sai lệch nghi lễ. Bài viết dẫn ý kiến của ông Nguyễn Văn Thư, Chủ tịch danh dự Hội Bảo vệ và phát huy di sản tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ người Việt tỉnh Ninh Bình, nguyên Giám đốc Bảo tàng tỉnh Nam Định.

Những Vấn Đề Được Nêu

• Hiểu chưa đúng về đối tượng UNESCO ghi danh: hầu đồng là một phần quan trọng nhưng không phải toàn bộ di sản, và việc ghi danh không công nhận riêng thanh đồng nào là người đại diện tín ngưỡng.
• Chạy theo hình thức: chi nhiều tiền cho lễ vật, vàng mã cầu kỳ, gây lãng phí và ảnh hưởng môi trường.
• Lợi dụng niềm tin: một số người phán truyền quá mức, gây sợ hãi hoặc khiến tín đồ tin phải chi tiền mới được ban phúc, giải hạn.
• Sai quy củ: vấn hầu không theo trình tự các giá hầu.
• Thương mại hóa: đưa hầu đồng lên sân khấu, tiệc cưới hoặc sự kiện thương mại; ông cho rằng cần phân biệt rõ nghi lễ với biểu diễn nghệ thuật.
• Danh hiệu và giấy chứng nhận: một số tổ chức tự phát tổ chức liên hoan, trao danh hiệu để thu tiền người tham gia.

Đề Xuất

• Xây dựng Bộ quy tắc ứng xử trong thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ, dựa trên thảo luận và đồng thuận của tổ chức cộng đồng, nghệ nhân, thanh đồng, thủ nhang, cung văn.
• Nội dung quy tắc: trang phục, nghi thức, thời lượng vấn hầu, sử dụng vàng mã, hát văn, ứng xử trong không gian thờ tự; hướng tới hạn chế phô trương, lãng phí, trục lợi, đồng thời tôn trọng đa dạng tập quán địa phương.
• Phát huy vai trò của Nghệ nhân Nhân dân, Nghệ nhân Ưu tú và các đồng thầy có uy tín trong việc trao truyền.
• Có sự tham vấn của nhà nghiên cứu văn hóa, chuyên gia pháp luật và cơ quan quản lý, đồng thời tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng.

Nguồn: VietNamNet – 10 năm tín ngưỡng thờ Mẫu được UNESCO ghi danh: Ai sẽ 'gạn đục, khơi trong'?. Đây là quan điểm của nhân vật được báo dẫn lại; bài trên blog là bản tóm tắt, xin xem bài gốc. Xem thêm: UNESCO: Thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu Tam phủ của người Việt.